Pasinler Neden Eriyor ?

Göç, yalnızca giden insanların değil; geride kalan bir ilçenin hikâyesidir Bir şehrin nüfusu bir gecede azalmaz. Önce gençleri gider. Ardından çocuk sesleri azalır. Sonra bazı dükkânların kepenkleri daha erken kapanmaya, bazı evlerin kapıları yılda birkaç kez açılmaya başlar. Köylerde bacalar daha seyrek tüter. Okullarda öğrenci sayıları düşer. Bir süre sonra fark edersiniz ki mesele yalnızca nüfus değildir. Şehir yavaş yavaş yaşlanmaktadır. Pasinler'in bugün üzerinde ciddi biçimde düşünmesi gereken meselelerden biri de budur: Göç. Peki insan neden doğduğu, büyüdüğü, hatıralarının bulunduğu memleketini bırakır? Çünkü insan çoğu zaman memleketinden vazgeçtiği için değil, geleceğini başka yerde aramak zorunda kaldığı için gider. Genç Pasinler'de neden kalsın? Bence soruyu önce böyle sormalıyız. Bir genç üniversiteyi bitirdiğinde Pasinler'e dönerse hangi işte çalışacak? Mesleğine uygun kaç farklı iş seçeneği bulabilecek? Kendi işini kurmak isterse önünde nasıl bir ekonomik ortam görecek? Çocuğunun geleceğini düşünen bir aile, eğitimden sosyal yaşama kadar aradığı imkânları ilçede bulabilecek mi? Bunlara güçlü cevaplar veremiyorsak gençlere sürekli, “Memleketinizi terk etmeyin.” dememizin fazla bir anlamı kalmıyor. Çünkü insanları memlekette nasihat değil, gelecek tutar. Erzurum'a bu kadar yakın olmak avantaj mı, dezavantaj mı? Pasinler'in ilginç bir kaderi var. Erzurum'a yakınlığı büyük bir avantaj olabilecekken aynı zamanda ilçenin nüfusunu ve ekonomik hareketliliğini merkeze taşıyan bir etkene de dönüşebiliyor. Ulaşım kolaylaştıkça insanlar bazı ihtiyaçlarını Pasinler yerine Erzurum'dan karşılayabiliyor. Alışveriş Erzurum'da. Hastane Erzurum'da. Üniversite Erzurum'da. Sosyal hayatın önemli bölümü Erzurum'da. İş imkânlarının daha geniş olduğu yer yine Erzurum. Bu durumda Pasinler, kendi ekonomik ve sosyal çekim alanını yeterince oluşturamazsa büyük şehrin hemen yanında bulunmanın avantajından yararlanmak yerine onun gölgesinde kalabilir. Asıl mesele Erzurum'la rekabet etmek değildir. Pasinler'i Erzurum'un yanında yaşanabilir, üretilebilir ve tercih edilebilir bir ilçe hâline getirmektir. Ovan var ama genç çiftçin var mı? Pasinler denildiğinde tarımı konuşmadan göçü konuşamayız. Verimli topraklara sahip olmak tek başına yeterli değildir. Eğer tarımla uğraşan nüfus giderek yaşlanıyorsa, gençler tarımı gelecek vadeden bir meslek olarak görmüyorsa ve üretici ürettiği üründen beklediği geliri sağlayamıyorsa köydeki göçü durdurmak kolay değildir. Bir zamanlar birkaç kuşağın birlikte yaşadığı köylerde bugün kaç genç aile kaldığını sormamız gerekiyor. Mesele sadece buğday, arpa veya hayvancılık da değildir. Ürünü işleyebiliyor muyuz? Paketleyebiliyor muyuz? Markalaştırabiliyor muyuz? Üreticiyi doğrudan pazara ulaştırabiliyor muyuz? Tarımın yanına gıda sanayisini koyabiliyor muyuz? Genç bir insanın tarımdan para kazanabileceği modern bir sistem oluşturabiliyor muyuz? Bunları yapamazsak toprağımız yerinde kalır ama toprağı işleyecek insanımız azalır. Termal suyumuz var; ekonomiye ne kadar dönüşüyor? Pasinler'in elinde herkesin sahip olmadığı önemli bir değer daha bulunuyor: Termal kaynaklar. Böyle bir değerin yalnızca hamam veya günübirlik kullanım üzerinden değerlendirilmesi yeterli olmamalıdır. Termal turizm; konaklamayla, sağlık turizmiyle, gastronomiyle, yerel ürünlerle ve tarihî mekânlarla birlikte düşünüldüğünde ilçeye daha fazla ekonomik hareketlilik sağlayabilir. Bir ziyaretçinin Pasinler'e gelip birkaç saat sonra gitmesiyle iki veya üç gece ilçede konaklaması arasında büyük fark vardır. Turizmde temel soru şudur: Pasinler'den kaç kişi geçiyor değil, Pasinler'de kaç kişi kalıyor? Tarihimiz var; fakat tarih tek başına insan tutmuyor Pasinler'in geçmişi sıradan değildir. Hasankale'si, tarihî dokusu, kültürü, kaplıcaları, ovası ve Anadolu tarihindeki yeri önemli bir mirastır. Bunlarla gurur duymalıyız. Fakat geçmişimizin büyüklüğü, bugünün sorunlarını kendiliğinden çözmüyor. Tarih anlatılmalı ama aynı zamanda ekonomik değere dönüştürülebilmeli. Kültür yaşatılmalı ama genç kuşaklara aktarılabilmeli. Bir ilçenin yalnızca geçmişi güçlü değil, gelecek iddiası da güçlü olmalıdır. Göçün en tehlikeli tarafı nüfus kaybından fazlasıdır Göç denildiğinde çoğunlukla rakamlara bakıyoruz. Oysa giden her genç yalnızca nüfus hanesinden eksilen “bir kişi” değildir. O kişi aynı zamanda potansiyel bir esnaftır. Bir öğretmendir. Bir mühendis olabilir. Bir çiftçidir. Bir girişimcidir. Bir anne veya babadır. Belki gelecekte Pasinler'de doğacak iki çocuğun da başka şehirde dünyaya gelmesi demektir. Bu nedenle göçün etkisi katlanarak büyür. Bugün giden bir gencin etkisini yalnızca bugünün nüfus rakamında değil, on veya yirmi yıl sonraki Pasinler'de görürüz. Peki ne yapacağız? “Göçü durduracağız.” demek kolaydır. Asıl mesele, insanların neden gittiğini doğru teşhis etmektir. İnsan iş için gidiyorsa iş üretmek gerekir. Eğitim için gidiyorsa eğitimin niteliğini güçlendirmek gerekir. Sosyal hayat için gidiyorsa ilçeyi yaşanabilir hâle getirmek gerekir. Tarım para kazandırmıyorsa üreticinin katma değerini artırmak gerekir. Turizm potansiyeli kullanılmıyorsa yatırım ortamını oluşturmak gerekir. Genç girişimci dönmüyorsa ona dönmesi için bir sebep vermek gerekir. Belki de Pasinler'in önüne şu hedef konulmalıdır: “Pasinler'den kimse gitmesin.” değil, “Gitmek isteyen gencin önünde Pasinler'de kalabileceği güçlü bir seçenek de bulunsun.” Çünkü insanların hayatlarına duvar öremezsiniz. Ama memleketlerinde gelecek kurabilecekleri şartları oluşturabilirsiniz. Pasinler'i kurtaracak olan yine Pasinler'in insanıdır Göç meselesini yalnızca belediyenin, kaymakamlığın veya başka bir kamu kurumunun üzerine bırakırsak eksik düşünürüz. Esnafın da söyleyeceği vardır. Çiftçinin de. Öğretmenin de. İş insanının da. Kadınların da. Ve en önemlisi gençlerin. “Neden gidiyorsunuz?” sorusunu gençlere gerçekten sormadan göçe çözüm üretemeyiz. Belki Pasinler'in önümüzdeki yıllarda yapması gereken en önemli çalışmalardan biri budur. Gidenleri suçlamak değil, neden gittiklerini anlamak. Kalanları romantik sözlerle teselli etmek değil, neden kalmaları gerektiğini göstermek. Dışarıdaki Pasinlerliyi yalnızca bayramlarda hatırlamak değil, bilgi ve sermayesini yeniden memleketiyle buluşturmak. Ve en önemlisi… Bir gencin Pasinler'de yaşamak istemesini fedakârlık olmaktan çıkarmak. Çünkü şehirler binalarla büyümüyor. İnsanlarıyla büyüyor. İnsanını kaybeden şehir ise ne kadar büyük bir geçmişe sahip olursa olsun, geleceğinden parça parça kaybetmeye başlıyor. Pasinler'in önündeki mesele bu yüzden yalnızca göç değildir. Asıl mesele, Pasinler'in kendi insanına yeniden “Burada da bir gelecek var.” dedirtebilmesidir.