Herkes adalet istiyor, peki herkes adil mi?

Hepimiz adaletten söz ediyoruz. Haksızlığa uğradığımızda adalet arıyor, hakkımız yenildiğinde sesimizi yükseltiyoruz. Bir başkasının yaptığı yanlışı kolaylıkla görüyor, eleştiriyor, hatta hesap soruyoruz.

Peki aynı hassasiyeti kendi davranışlarımızda gösterebiliyor muyuz?

Asıl mesele belki de tam burada başlıyor.

Bir toplumda yozlaşma yalnızca büyük yolsuzluklarla, milyonluk usulsüzlüklerle veya makam sahiplerinin yanlışlarıyla ortaya çıkmaz. Bazen bir vergi beyanında gerçeği gizlemekle, bazen bir ürünün gramajından eksiltmekle, bazen inşaatta kullanılması gereken malzemeden kısmakla, bazen de kamuya ait küçücük bir imkânı kişisel çıkarımız için kullanmakla başlar.

Bunların her biri aynı hukuki nitelikte olmayabilir. Ancak hepsinin ortak bir sorusu vardır: Başkasının hakkını kendi çıkarımız uğruna ne kadar kolay görmezden gelebiliyoruz?

İşimize geldiğinde bazı yanlışları normalleştiriyoruz. Biz yaptığımızda ticaretin gereği, başkası yaptığında haksızlık diyoruz. Bizim yakınımız yaptığında susuyor, karşı taraftan geldiğinde adalet istiyoruz.

Oysa adalet, tarafımıza göre şekil değiştiren bir kavram değildir.

Bugün ülkemizde siyasetinden bürokrasisine, sivil toplum kuruluşlarından ticaret hayatına kadar pek çok alanda güven, denetim, liyakat ve hesap verebilirlik tartışılıyor. Başkanlık unvanları çoğalıyor, makamlar el değiştiriyor, kurumlar kuruluyor. Fakat bütün bunların yanında şu soruyu sormak gerekiyor: Bu görevler gerçekten topluma hizmet etmek için mi yerine getiriliyor, yoksa zamanla birer unvana ve kişisel itibara mı dönüşüyor?

Bir makamda bulunmak değil, o makamın sorumluluğunu taşımak önemlidir. Bir kurumu yönetmek kadar denetlenmeye açık olmak, hesap sormak kadar hesap vermeyi de kabul etmek gerekir.

İnançlarımız da bu sorgulamanın dışında kalamaz. İnanç, yalnızca sözle veya kimlikle ifade edilen bir aidiyet değildir. Kul hakkına dikkat etmek, dürüst olmak, haksızlık karşısında susmamak ve adaleti yalnızca kendimiz için istememek de ahlaki sorumluluğumuzun parçasıdır.

Haksızlık karşısında gücümüz yetiyorsa müdahale etmek, yetmiyorsa sözümüzle karşı çıkmak, buna da imkân bulamıyorsak en azından kalben yanlışın yanında durmamak gerektiğini öğütleyen bir anlayışımız var.

Peki biz bu anlayışı hayatımıza ne kadar taşıyoruz?

Bir başkasının hakkını savunurken kendi hakkımızı da savunmasını beklemek elbette doğaldır. Ancak bir hakkı savunmak, başka bir insanın hakkını yok sayma yetkisi vermez. Kendi kimliğimizi, inancımızı, düşüncemizi ve değerlerimizi savunurken başkasının onuruna ve haklarına da saygı gösterebilmeliyiz.

Çünkü adalet, yalnızca bize benzeyenler için istendiğinde adalet olmaktan çıkar.

Elbette herkes hata yapabilir. Önemli olan hatasız olmak değil, yanlışını kabul edebilmek, gerektiğinde özür dilemek ve telafi edebilmektir. Denetlenmekten korkmamak, eleştiriyi düşmanlık olarak görmemek ve doğruyu kim söylerse söylesin dikkate alabilmektir.

Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey, birbirimize sürekli hesap sormadan önce kendimize de aynı soruları yöneltebilmektir.

Herkes adalet istiyor. Peki herkes adil mi?

Bu soruyu yalnızca yönetenlere, siyasetçilere, iş insanlarına, memurlara veya başkalarına değil; hep birlikte kendimize sormalıyız.

Çünkü adalet, yalnızca başkalarının uyması gereken bir kural değil, hepimizin yaşatması gereken bir değerdir.

Ve unutmayalım: Bir toplumda herkes haklı olduğunu düşünüyorsa, belki de artık hepimizin kendisiyle yüzleşmesinin zamanı gelmiştir.